چه شد ارز گران شد؟

دلایل گرانی ارز از نقطه نظر کارشناس ارشد سرمایه گذاری و بانکداری

 

چه شد ارز گران شد؟

ابوذر نجمی

کارشناس ارشد ارز

نرخ این روزهای ارز را می‌توان برگرفته از موارد متعددی دانست که شاید اگر درباره آن‌ها در ماه‌های گذشته اقدام‌های مناسبی انجام می‌شد، اکنون چنین تلاطمی را در بازار شاهد نبودیم. در ماه‌های اخیر، به‌دنبال سیر صعودی قیمت نفت در بازارهای جهانی، منابع ارزی دولت به‌نوعی تقویت شد و انتظار می‌رفت کنترل بهتری بر بازار ارز حاکم شود؛ با وجود این، برخی مسائل تکنیکال موج افزایشی قیمت در بازار ارز را به وجود آورد. در ریشه‌یابی این موضوع شاید اولین علت به مشکلاتی بازگردد که درزمینه نقل‌وانتقال در فضای بین‌الملل ایجاد شد. از حدود سه تا چهار ماه پیش که امارات برای نقل‌وانتقالات ارزی صراف‌ها سختگیری بیشتری ایجاد کرد و صراف‌های ایرانی به دریافت مجوز و رعایت بحث‌هایی مانند پرداخت مالیات بر ارزش‌افزوده ملزم شدند استارت نوعی تحول در بازار ارز کشور زده شد. سختگیری‌ اماراتی‌ها به‌دلیل تمرکز بر مبارزه با پولشویی بود، اما به‌هرحال هزینه‌هایی به تجار تحمیل می‌کرد که شاید در اصل این هزینه‌ها اهمیت چندانی نداشته باشد؛ زیرا در گذشته نیز شاهد بوده‌ایم که برای مثال، مالیات‌هایی 6‌درصدی از این بخش دریافت شد و درنهایت این مبلغ در همان حد بر بازار داخلی ارز تاثیر گذاشت، اما دریافت مجوزها مشکلاتی ایجاد کرد؛ درنهایت، همزمانی این موضوع با سختگیری‌های چین تنگناهایی برای نقل‌و‌انتقالات ارزی کشور ایجاد کرد. در چین نیز مسدودشدن حساب ایرانیان از تجار شروع شد و در ادامه به شرکت‌ها رسید و مجموع این اتفاق‌ها وضعیتی ایجاد کرد که نقل‌وانتقالات مالی برای متقاضیان ارز با دشواری‌های مضاعف همراه شد و به‌تدریج قیمت حواله‌ها افزایش پیدا کرد؛ همچنین، در فضای داخلی، به‌دنبال کاهش سود سپرده بانکی، پول‌های خارج‌شده از بانک‌ها با وقفه‌ای اندک به بازار اسکناس تهران وارد شد و زمینه هجوم تقاضای عمومی در بازار ارز را فراهم کرد؛ به‌این ترتیب مردمی که چند سال بود به‌دلیل ثبات نسبی نرخ ارز، از ورود به این بازار خودداری می‌کردند، به‌یکباره، راهی آن شدند و تبی ایجاد شد که درنهایت، طبق قانون عرضه‌وتقاضا، نرخ ارز را به‌طور مداوم افزایش داد. با مواجهه بانک مرکزی با دشواری‌های تامین ارز این سیر صعودی به‌طور مداوم افزایش یافت و در این میان ترفندهای کلاسیک بانک مرکزی و دولت برای کنترل این وضعیت تاثیر چندانی بر جا نگذاشت؛ زیرا با توجه به حجم تقاضای موجود در بازار، برای موفقیت این راهکارها امکان چندانی وجود نداشت.

حال‌آنکه اگر چند ماه قبل و همزمان با ایجاد مشکل در فضای بین‌الملل موضوع را در دستورکار قرار می‌دادند، اکنون وضعیتی به‌مراتب بهتر را تجربه می‌کردیم؛ برای مثال، در حال حاضر ارز مربوط به پتروشیمی‌ها امکان ورود به کشور را ندارد، اما اگر در ماه‌های گذشته مسئولان دولتی مشکلات بین‌المللی ایجادشده را جدی می‌گرفتند، عوارض آن به‌این حد نمی‌رسید. حال، پس از گذشت چند ماه از این مشکلات، سیاستمداران به دنبال یافتن راهکاری برای آن‌ها هستند و برای مثال، می‌خواهند بازار عمان یا دیگر کشورها را باز کنند؛ همچنین، در ماه‌های گذشته و به‌هنگام کاهش سود سپرده‌های بانکی، با خوش‌بینی، این‌گونه ارزیابی شده بود که سپرده‌هایی که از بانک خارج می‌شوند به‌سمت بورس یا صنعت یا بازار مسکن روانه شود، اما این اتفاق هم رخ نداد. بخشنامه معاون‌اول ریاست‌جمهوری درباره ممنوعیت واردات بدون ارز از ترکیه و هند و چین نیز عاملی شد برای اینکه سکته‌ای در بازار ایجاد شود؛ زیرا تقاضاهای متعددی برای دریافت ارز به‌سمت بانک‌ها می‌رود و بانک‌ها در پرداخت این ارقام امکان پاسخگویی ندارند. حال در نظر بگیرید که وضعیت پیش‌آمده به‌طور همزمان واردات کشور را هم با دشواری‌ها و موانعی همراه می‌کند و درنهایت، چند تصمیم اشتباه بازار را دستخوش اتفاقاتی می‌کند که کنترل آن‌ها کار چندان ساده‌ای نیست، اما اگر بانک مرکزی در سال‌های اخیر سیاست نادرست ثبات نرخ ارز را در دستورکار قرار نمی‌داد و برای اصلاح ساختار ارزی کشور تصمیمی می‌گرفت، اوضاع به‌این سمت نمی‌رفت. حال گرچه دولت برای کنترل بازار تلاش‌های متعددی می‌کند، در دوره‌ای که در بحران قرار داریم فشارهای بالایی متوجه دولت می‌شود؛ زیرا علاوه بر لزوم تمرکز دولت بر بازار داخل لازم است در فضای بین‌الملل نیز تلاش‌هایی صورت گیرد. در این میان، ممکن است گاه دولت مجبور شود به کشورهای تاثیرگذار امتیازاتی دهد و چانه‌زنی کند.

ابوذر نجمی مشاور سرمایه گذاری و بانکداری: همین حالا تماس بگیرید!

 

بلاگ فرصتهای کارآفرینی تامین مالی و سرمایه گذاری ابوذر نجمی

0 نظر